05/22 Β΄ Οἰ­κου­με­νι­κή Σύ­νο­δος Κων/πο­λη 381 κα­τά πνευ­μα­το­μά­χων (Μα­κε­δο­νί­ου)... (22 Μαΐου)

22 Μαΐου

Β΄ Οἰ­κου­με­νι­κή Σύ­νο­δος Κων/πο­λη 381 κα­τά πνευ­μα­το­μά­χων (Μα­κε­δο­νί­ου)

B­α­σι­λί­σκου Μάρ­τυ­ρος 308

Ἰ­ω­άν­νου Βλα­δι­μή­ρου βα­σι­λέ­ως Σέρ­βων 1015 κα­τά Βο­γο­μί­λων

Πράξ. κα΄ 26-32 • Ἰ­ω. ι­στ΄ 2-12

Με­τά τήν Α’ Οἰ­κου­με­νι­κή Σύ­νο­δο τῆς Νί­και­ας ἀ­νε­φά­νη­σαν στήν Ἐκ­κλη­σί­α καί νέ­οι αἱ­ρε­τι­κοί, ὅ­πως οἱ Πνευ­μα­το­μά­χοι ἤ Μα­κε­δο­νια­νοί, ὑ­πό τόν αἱ­ρε­σιά­ρ­χη Μα­κε­δό­νιο Κων­σταν­τι­νου­πό­λε­ως, οἱ Ἡ­μι­α­ρεια­νοί, ὁ Ἀ­πο­λι­νά­ριος Λα­ο­δι­κεί­ας, ὁ Σα­βέλ­λιος Πτο­λε­μα­ΐ­δος, ὁ Μάρ­κελ­λος Ἀ­γκύ­­ρας, ὁ Φω­τει­νός Σιρ­μί­ου, ὁ Εὐ­νό­μιος  Κυ­ζί­κου μέ τόν δι­δά­σκα­λό του Ἀ­έ­τιο, ὁ Εὐ­δό­ξιος Κων­σταν­τι­νου­πό­λε­ως, ὁ Παῦ­λος Σα­μο­σα­τεύς καί ἄλ­λοι πού προ­σείλ­κυ­αν πολ­λούς ὀ­πα­δούς.

Τό χρι­στο­λο­γι­κό ζή­τη­μα τέ­θη­κε ἐξ αἰ­τί­ας τῆς αἱ­ρέ­σε­ως τοῦ Ἀ­πο­λι­να­ρί­ου Λα­ο­δι­κεί­ας. Ὁ Ἀ­πο­λι­νά­ριος (390 μ.Χ.), ὅ­πως καί ἡ λε­γό­με­νη Ἀ­λε­ξαν­δρι­νή Σχο­λή, τό­νι­ζε πρω­τί­στως τήν ἑ­νό­τη­τα στό Πρό­σω­πο τοῦ Ἰ­η­σοῦ Χρι­στοῦ, συ­χνά εἰς βά­ρος τῆς πλη­ρό­τη­τας τοῦ ἀν­θρώ­πι­νου στοι­χεί­ου. Ἐ­πέ­με­νε στή στε­νή ἕ­νω­ση Θε­οῦ καί ἀν­θρώ­που στόν Χρι­στό, ἀλ­λά ἡ ἀν­θρώ­πι­νη φύ­ση Του δέν ἦ­ταν πλή­ρης, ἔ­τσι ὥ­στε ὁ Χρι­στός νά μήν εἶ­ναι τέ­λει­ος ἄν­θρω­πος, ἀλ­λά μό­νο τέ­λει­ος Θε­ός.

Οἱ Πνευ­μα­το­μά­χοι ἤ Μα­κε­δο­νια­νοί ἀρ­νοῦν­ταν τή θε­ό­τη­τα τοῦ Ἁ­γί­ου Πνεύ­μα­τος, θε­ω­ρών­τας αὐ­τό «κτί­σμα καί ὄ­χι Θε­ό, οὔ­τε ὁ­μο­ού­σιο μέ τόν Πα­τέ­ρα καί τόν Υἱ­ό». Κα­τά τόν Μέ­γα Βα­σί­λει­ο οἱ Πνευ­μα­το­μά­χοι θε­ω­ροῦν­ταν ὄ­χι μό­νο ὅ­τι θε­ο­μα­χοῦ­σαν κα­τά τοῦ Θε­οῦ καί τοῦ Υἱ­οῦ καί ὅ­τι χρι­στο­μα­χοῦ­σαν, ἀλ­λά καί ὅ­τι πνευ­μα­το­μα­χοῦ­σαν.

Στή δι­δα­σκα­λί­α τοῦ Ἀ­πο­λι­να­ρί­ου καί τοῦ Μα­κε­δο­νί­ου ἀν­τέ­δρα­σαν ἀ­πό πο­λύ νω­ρίς οἱ Πα­τέ­ρες τῆς Ἐκ­κλη­σί­ας καί τόν κα­τα­δί­κα­σαν πολ­λές φο­ρές. Ἡ ὁ­ρι­στι­κή ὅ­μως κα­τα­δί­κη τῆς αἱ­ρε­τι­κῆς τους κα­κο­δο­ξί­ας ἔ­γι­νε ἀ­πό τή Β’ Οἰ­κου­με­νι­κή Σύ­νο­δο τῆς Κων­σταν­τι­νου­πό­λε­ως τό 381 μ.Χ.

Ἡ Β’ Οἰ­κου­με­νι­κή Σύ­νο­δος συ­νῆλ­θε ἀ­πό τόν Μά­ι­ο μέ­χρι τό τέ­λος τοῦ Ἰ­ου­λί­ου τοῦ 381 μ.Χ. στήν Κων­σταν­τι­νού­πο­λη, με­τά ἀ­πό πρό­σ­κλη­ση τοῦ αὐ­το­κρά­το­ρος Θε­ο­δο­σί­ου τοῦ Με­γά­λου, πρός ἐ­πί­λυ­ση θε­ο­λο­γι­κῶν καί δι­οι­κη­τι­κῶν προ­βλη­μά­των. Οἱ ἑ­κα­τόν πε­νήν­τα θε­ο­φό­ροι Πα­τέ­ρες, πού συμ­με­τεῖ­χαν σέ αὐ­τήν, προ­έρ­χον­ταν ἀ­πό πε­ρι­ο­χές, οἱ ὁ­ποῖ­ες πο­λι­τι­κά ὑ­πά­γον­ταν στή δι­και­ο­δο­σί­α τοῦ αὐ­το­κρά­το­ρα πού τούς συγ­κά­λε­σε. Ἐ­πρό­κει­το δη­λα­δή πε­ρί Με­γά­λης Συ­νό­δου τῶν Ἐ­πι­σκό­πων τοῦ Ἀ­να­το­λι­κοῦ Ρω­μα­ϊ­κοῦ Κρά­τους, ἡ δέ ἀ­να­γνώ­ρι­σή της ὡς τῆς Β’ Οἰ­κου­με­νι­κῆς ἔ­γι­νε ἀ­πό τήν Δ’ Οἰ­κου­με­νι­κή Σύ­νο­δο, πού συ­νῆλ­θε στή Χαλ­κη­δό­να τό 451 μ.Χ., ἡ ὁ­ποί­α καί ἀ­πο­δέ­χθη­κε τό Σύμ­βο­λον αὐ­τῆς ὡς ἰ­σο­δύ­να­μο καί ἰ­σό­κυ­ρο μέ αὐ­τό τῆς Νι­καί­ας.

Ἡ Β’ Οἰ­κου­με­νι­κή Σύ­νο­δος ἀ­πέ­κτη­σε με­γά­λη ση­μα­σί­α γιά τόν Χρι­στι­α­νι­σμό πρό πάν­των δι­ό­τι συμ­πλή­ρω­σε τό ἱ­ε­ρό Σύμ­βο­λον τῆς Πί­στε­ως, ἀ­φοῦ δογ­μά­τι­σε ἰ­δί­ως τήν Πνευ­μα­το­λο­γί­α τῆς Μί­ας, Ἁ­γί­ας, Κα­θο­λι­κῆς καί Ἀ­πο­στο­λι­κῆς Ἐκ­κλη­σί­ας, ὡς καί ἄλ­λα ἄρ­θρα τῆς πί­στε­ως, καί ἔ­τσι ἀ­πο­τέ­λε­σε ὁ­ρό­ση­μο στήν ἱ­στο­ρί­α τῆς Ὀρ­θο­δό­ξου Ἐκ­κλη­σί­ας καί μέ­γα σταθ­μό ἰ­δί­ως στό δογ­μα­τι­κό κα­θο­ρι­σμό τῆς ἀρ­χαί­ας Ἐκ­κλη­σί­ας. Ἡ σπου­δαι­ό­τη­τα τῆς πα­ρού­σης Συ­νό­δου καί τοῦ Συμ­βό­λου αὐ­τῆς ἔγ­κει­ται κυ­ρί­ως στήν ὁ­λο­κλή­ρω­ση τοῦ Τρι­α­δι­κοῦ δόγ­μα­τος, διά τῆς θε­σπί­σε­ως τῆς Θε­ό­τη­τος καί τῆ­ς «ἐκ τοῦ Πα­τρός» ἐκ­πο­ρεύ­σε­ως τοῦ Πνεύ­μα­τος, χω­ρίς τοῦ­το νά ση­μαί­νει ὅ­τι πα­ρα­θε­ω­ρεῖ­ται ἡ ση­μα­σί­α τῆς δι­δα­σκα­λί­ας αὐ­τῆς πε­ρί Ἐκ­κλη­σί­ας, βα­πτί­σμα­τος, ἀ­να­στά­σε­ως νε­κρῶν καί ζω­ής αἰ­ω­νί­ου.

Τό ἱ­ε­ρόν Σύμ­βο­λον τῆς Πί­στε­ως, τό «Πι­στεύ­ω», ἀ­παγ­γέ­λλε­ται καί κα­θο­μο­λο­γεῖ­ται ἀ­πό ὅ­λους τούς Χρι­στια­νούς ὡς ὁ­μο­λο­γί­α πί­στε­ως, ὡς βα­πτι­στή­ριο καί ὡς λει­τουρ­γι­κό κεί­με­νο στή θεί­α λα­τρεί­α τῆς Ὀρ­θο­δό­ξου Ἐκ­κλη­σί­ας, ἡ ὁ­ποί­α ἀ­να­γνω­ρί­ζει καί τι­μᾶ αὐ­τό ὡς ἔρ­γο τῶν δύ­ο πρώ­των Οἰ­κου­με­νι­κῶν Συ­νό­δων.

Ἐ­κεῖ­νο τό ὁ­ποῖ­ο ὑ­πο­γραμ­μί­ζει ὁ Ἅ­γιος Γρη­γό­ριος ὁ Νύσ­σης στή Σύ­νο­δο εἶ­ναι ὅ­τι ὁ Ἴ­διος ὁ Κύ­ριος ἐ­πι­συ­νά­πτει τό Πνεῦ­μα μέ τόν Πα­τέ­ρα καί τόν Υἱ­ό, δε­δο­μέ­νου ὅ­τι ἔ­χει ὅ­λα τά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά τῆς θεί­ας φύ­σε­ως καί εἶ­ναι ζω­ο­ποι­όν, ἅ­γιον, ἀ­ΐ­διον, σο­φόν, εὐ­θές, ἡ­γε­μο­νι­κόν. Αὐ­τή ἡ κοι­νό­τη­τα τῶν Ὀ­νο­μά­των ἀ­πο­δει­κνύ­ει ὅ­τι οὐ­δε­μί­α δι­α­φο­ρά ὑ­πάρ­χει στήν ἐ­νέρ­γεια με­τα­ξύ Πα­τρός, Υἱ­οῦ καί Ἁ­γί­ου Πνεύ­μα­τος. Ἡ ταυ­τό­τη­τα δέ τῆς ἐ­νέρ­γειας ἀ­πο­δει­κνύ­ει τό ἡ­νω­μέ­νον τῆς φύ­σε­ως. Οὐ­δείς ἑ­πο­μέ­νως πρέ­πει νά ἀρ­νη­θεῖ τήν μί­α Θε­ό­τη­τα τῶν Τρι­ῶν Προ­σώ­πων τῆς Ἁ­γί­ας Τριά­δος. Γι­’­αὐ­τό ὁ ἱ­ε­ρός Πα­τέ­ρας ἀ­να­γρά­φει ὅ­τι «μί­α ἐ­στίν ἡ ζω­ή ἡ­μῶν ἡ διά τῆς εἰς τήν Ἁ­γί­αν Τριά­δα πί­στε­ως πα­ρα­γι­νο­μέ­νη, ἐκ μέν τοῦ Θε­οῦ τῶν ὅ­λων πη­γά­ζου­σα, διά δέ τοῦ Υἱ­οῦ προ­ϊ­οῦ­σα, ἐν δέ τῷ Ἁ­γί­ῳ Πνεύ­μα­τι τε­λει­ου­μέ­νη».